ÔNG TỔ NGHỀ NƯỚC MẮM TĨN

Quan bát phẩm Trần Gia Hòa, người Phú Trinh, Phan Thiết, chính là ông tổ nghề nước mắm Phan Thiết, cái nôi của nước mắm Việt Nam. Ông được xem là hàm hộ của các hàm hộ tại đây. Ở làng chài Phan Thiết xưa, để được gọi là hàm hộ, người ta phải có ít nhất 5 que, một que nghĩa là một nhà thùng gồm 10 thùng tư, mỗi thùng chứa được 4 tấn cá muối chượp

Ngày xưa, người dân làng chài Phan Thiết, từ thói quen giữ cá lâu ngày bằng muối, họ phát hiện ra một chất lỏng có mùi thơm ăn với cơm rất ngon nên gọi là mắm nước, về sau quen gọi là nước mắm. Chính ông Trần Gia Hòa, vì có công thương mại hóa nước mắm Phan Thiết bằng cách đưa vào chứa trong các tĩn gốm có dán nhãn vuông, chở bằng ghe bầu đi bán khắp tỉnh thành khác, nên được vua ban tước quan bát phẩm. Đây là loại nước mắm rin ngon vô đối thời bấy giờ, được kéo rút trực tiếp từ thùng lều gỗ ủ chượp cá theo phương cách chín chậm. Người dân khắp Việt Nam thời đó vẫn quen gọi là nước mắm tĩn.

Do ông có tên cúng cơm là Xì, nên người dân làng chài xưa hay gọi ông là ông Bát Xì. Ngày nay tại Phan Thiết vẫn còn cây cầu đặt tên Bát Xì do chính ông bỏ tiền xây dựng nên.